صفرائى در فضاى معده باشد اين ايارج سودمند مىباشد مگر اينكه جرم معده خشك باشد . از جالينوس روايت شده كه در همه دردهاى معده اگر حقيقت مشتبه شود ايارج مناسب است اما از داروهاى نوشيدنى شربت انار ، شربت ليمو ، شربت غوره ، شربت ريواس ، سكنجبين و آب زرشك مفيدند و از غذاها ، خوراك‌هاى زرشك‌دار و آنها كه تمر هندى دارند ، خوراكهاى غوره‌دار و يا سماق‌دار و مانند آنها سودبخشند . اگر فقط حرارت بدون ماده باشد و با مدفوع چيزى خارج نشود و پيشاب صاف باشد درمانش خوردن دوغ گاو ، آب‌غوره و آب ريواس و افشره اترج و مانند آن است . در هنگام چيرگى حرارت ، اشتها تمام و در وقت غلبه برودت زياد مىگردد . اگر درد از برودت همراه با ماده باشد سبب آن گرد آمدن بلغم در معده است . نشانيش كمى تشنگى و شدت يافتن درد در هنگام پرى معده است ، اگر چيز سردى بنوشند نيز چنين است و اگر ماده در دهانه معده باشد قى و باد گلوى ترش به بيمار دست مىدهد ، اگر در پائين معده باشد همراه با مدفوع بلغم بيرون مىآيد و پيشاب سفيد و غليظ مىگردد . اگر در فم معده باشد درمانش قى است و بهترين داروى قى آور جوهر الصورى است ، اگر در پائين معده باشد نوشيدن اين قىآور و نيز مسهلى از ايارج‌ها و يا حب بلغم و سفوف البلغم و گلنگبين و روغن كرچك و نيز حب السلاطين و اطريفال تربدى كه بادها را نيز دفع مىكند مفيد است « 1 » و نيز الكسير ذو الخاصية در تسكين درد بسيار سودمند است ، همچنين الكسير

--> ( 1 ) در مقاله پنجم در باب مفردات خواص افسنتين ، جنطيانا ، دارشيشعان ريوند ، زعفران ، عنبر و سنگدان پرندگان براى درد معده ذكر شده مراجعه كن . مؤلف اعلى الله مقامه